فرانسه با عنوان رسمی جمهوری فرانسه، بزرگ‌ترین کشور اروپای غربی است؛ با بلژیک، لوکزامبورگ، آلمان، موناکو، اسپانیا و آندورا همسایه است و از طریق تونل کانال مانش، به بریتانیا راه دارد. برای سده‌های متوالی، این کشور از نظر فرهنگی، اقتصادی، ارتشی و سیاسی، در اروپا و جهان قدرت مهمی به شمار می‌آمد. طی سده‌های هفدهم و هیجدهم میلادی، فرانسه بخش‌های بزرگی از آمریکای شمالی را به تصرف خود درآورد و در دویست سال بعدی، با حکومت بر بخش‌های بزرگی از شمال، غرب و مرکز آفریقا، آسیای جنوبی و تعداد زیادی از جزیره‌های اقیانوس آرام، دومین امپراطوری بزرگ جهان بود.
این کشور، با پذیرایی از ٨٢ میلیون گردشگر خارجی در سال، اولین کشور توریستی جهان است.‏


آب و هوای فرانسه، چهارفصل است و ناحیه به ناحیه و حتی شهر به شهر تغییر می‌کند. در پاریس هیچ وقت هوا خیلی سرد نمی‌شود و برف هم کم می‌بارد. در شهر برست ، بین ماه‌های اکتبر و دسامبر (مهر تا آذر)، باران شدید و طولانی می‌بارد و هوا هم مه‌آلود می‌شود، اما ماه مه (اردیبهشت)، خشک‌ترین ماه سال است. ساحل مدیترانه در جنوب، آب و هوای خشکی دارد؛ بهار و پاییز، باران می‌بارد، اما تابستان‌ها آفتاب تندی می‌زند و هوا هم رطوبت زیادی ندارد. در پرووانس ، گاهی زمستان‌ها هم باد گرم می‌وزد. در عوض، برتانی و نورماندی زمستانشان ملایم و تابستانشان خنک است.
فرانسه البته از آن کشورهایی است که هر وقت دست بدهد باید بروید؛ اما بعضی‌ها تعریفِ بهارش را خیلی می‌کنند. به هر حال هر وقت هوا زیادی گرم یا سرد بشود، فرانسوی‌ها جشن‌ها و فستیوال‌های مختلفی راه می‌اندازند تا بدی هوا را جبران کنند. تنها چیزی که باید از قبل حواستان به‌اش باشد، این است که وقت تعطیلات، فرانسوی‌ها می‌زنند به جاده؛ از کریسمس گرفته تا سال نو و عید پاک، وقتی که مدرسه‌ها که تعطیل بشود، همه‌ی مردم به سمت ساحل‌ها و کوهستان‌ها و سایر مناطق توریستی می‌شوند. این وقت‌ها، شهرها خلوت می‌شوند و مغازه‌ها تعطیل‌اند، قیمت هتل‌ها سر به فلک می‌کشد و توی ساحل‌ها هم پر از آدم است.


فوریه:

جشن نیس
اواسط ماه فوریه، در بزرگ‌ترین خیابان کارناوال فرانسه در ریویرا - ناحیه‌ی ساحلی فرانسه و ایتالیا در کنار مدیترانه- برگزار می‌شود.
نشانی اینترنتی: www.nicecarnaval.com


مارس و آوریل:

جشن رستاخیز مسیح فریا
در میدان مسابقه‌ی باستانی آرل و به مناسبت عید پاک، از روز فریا مسابقات گاوبازی با شور و هیجان زیاد آغاز می‌شود.
نشانی اینترنتی: www.feriaarles.com


مه و ژوییه:

جشن روز اول ماه مه
در سرتاسر فرانسه، روز کارگران، با رژه‌ی اتحادیه‌های کارگری و راه‌پیمایی‌های رسمی مختلفی جشن گرفته می‌شود. مردم به نیت خوش‌بختی، گل برف به هم هدیه می‌دهند. در یکم ماه مه، جز خدمت‌کاران و فروشندگان گل برف، هیچ کس دیگری کار نمی‌کند.

جشنواره‌ی جهانی فیلم کن
اواسط ماه مه، ستارگان سینما بر روی فرش قرمز سینمای کن راه می‌روند.
نشانی اینترنتی: www.festival-cannes.com

جشنواره‌ی موسیقی
در هنگام برگزاری جشن سراسری موسیقی در ٢١ ژوییه، دسته‌های موسیقی، ارکسترها، خواننده‌ها و تماشاچیان زیادی به خیابان‌ها می‌آیند.
نشانی اینترنتی: www.fetedelamusique.fr


جولای:

جشنواره‌ی اکس-آن-پرووانس
از اواخر ژوییه تا اواسط جولای، این جشنواره بهترین موسیقی کلاسیک، اپرا و باله‌های جهان را به اجرا می‌گذارد.
نشانی اینترنتی: www.festival-aix.com

روز باستیل
به مناسبت سالگرد شورش باستیل در سال ١٧٨٩، ١٤ جولای روز ملی فرانسه نامیده می‌شود و مردم این روز را جشن می‌گیرند.

جشنواره‌ی آوینیون
اواسط جولای، بازیگران، هنرمندان، آهنگ‌سازان و نوازندگان در آوینیون جمع می‌شوند تا در جشنواره‌های رسمی و غیر رسمی هنری شرکت کنند.
نشانی اینترنتی: www.festival-avignon.com

جشنواره‌ی جاز نیس
اواسط جولای، گروه‌های موسیقی جاز، پاپ و راک از سرتاسر جهان، در مکان‌های عمومی و ویرانه‌های رومی نیس، برنامه اجرا می‌کنند.
نشانی اینترنتی: www.nicejazzfestival.fr

سواحل پاریس
از اواسط جولای تا اواسط آگوست، مردم در سواحل شنی رودخانه‌ی سن در پایتخت، آفتاب می‌گیرند.

جشن‌های بایون
از اواخر جولای تا اوایل آوگوست، مسابقات گاوبازی و موسیقی باسک، به عنوان بزرگترین رویداد بایون برگزار می‌شوند.
نشانی اینترنتی: www.fetes-de-bayonne.com


آگوست و سپتامبر:

جشن‌های آروور
اواسط آگوست، بسیاری از جشنواره‌های شبانه، با اجرای برنامه‌های فرهنگی برتون در وان، به برگزاری جشن می‌پردازند.
نشانی اینترنتی: www.fetes-arvor.org

جشنواره‌ی سینمای آمریکایی
این جشنواره‌ی سینمای آمریکایی، در اوایل سپتامبر و در دوویل - نزدیک دریا- برگزار می‌شود.
نشانی اینترنتی: www.festival-deauville.com


دسامبر:

جشنواره‌ی لومیر
روز ٨ دسامبر در لیون برگزار می‌شود.


هنر آشپزی فرانسوی که امروزه در همه جای جهان رواج دارد، عبارت است از استفاده از مواد خوب و تازه، ترکیب مناسب این مواد با هم، مصرف کره و خامه‌ی فراوان و دقت و ظرافت در پخت و سلیقه در آرایش غذا.
در آشپزی عالی فرانسوی، اعتقاد بر این است که هر ماده‌ی خوراکی در لحظه‌ی خاصی از پخت، به اوج عطر و طعم خود می‌رسد و سپس از اوج می‌افتد، همچنین استفاده از ادویه‌جات و چاشنی‌هایی با عطر تند و مزه‌های قوی، به سبب پوشاندن بو و مزه‌ی ماده‌ی اصلی غذا، کاربردی ندارد و تنها اندکی سیر و فلفل سیاه تازه‌ساب، به غذا می‌زنند. به همین دلیل است که غذاهای فرانسوی اغلب به ذائقه‌ی ما سازگار نیست و ممکن است بی‌مزه و خام به نظر برسد.
صبحانه‌ی فرانسوی مختصر است و معمولاً تشکیل شده از یک فنجان قهوه با یک کرواسان یا نان باگت با کره و مربا، اما غذاهای اصلی از چند دور غذا تشکیل می‌شوند که دور اول پیش‌غذاست، بعد غذای اصلی و در آخر هم دسر.
پای غذای اصلی، معمولاً سبزیجات نیم‌پز می‌گذارند و نوعی سس هم، بسته به نوع غذا، کنارش می‌آورند. سیب‌زمینی سرخ کرده هم که گاهی کنار غذا هست، داغ و تازه سر سفره می‌آید.
بعد از غذای اصلی و پیش از دسر، گاهی سالاد سبز ساده‌ای می‌آورند که چاشنی‌اش کمی روغن زیتون و سرکه است با اندکی نمک و فلفل سیاه. دسر، انواع کیک و شیرینی و کرم و سوفله و مانند این‌هاست که می‌تواند با پنیر و میوه‌ی تازه هم همراه باشد.


تاکنون ٣٢ اثر فرهنگی، ٣ اثر طبیعی و ١ اثر طبیعی-فرهنگی از کشور فرانسه به عنوان میراث فرهنگی جهانی در فهرست یونسکو به ثبت رسیده است. در این‌جا تنها به تعدادی از آن‌ها اشاره خواهیم کرد؛ برای دیدن لیست کامل میراث جهانی فرانسه به صفحه‌ی این کشور (http://whc.unesco.org/en/statesparties/fr) در وب‌سایت میراث جهانی یونسکو مراجعه نمایید.

١. پاریس، کناره‌های رود سِن
تاریخ ثبت: ١٩٩١
کناره‌های این رود بزرگ، نمایانگر پاریس در گذر زمان است، سیر تاریخیِ تکامل این شهر؛ از لوور گرفته تا برج ایفل، از میدان کُنکورد تا قصربزرگ و قصر کوچک. در اینجا شاهکارهای قدیم معماری همچون کلیسای جامع نوتردام و کلیسای کوچک مقدس، در کنار ِ میدان‌ها و بلوارهای مدرنِ «بارون هاوسمن»* به چشم می‌خورد.
* ژرژ اوژن هاوسمن، شهرسازِ مشهورِ فرانسوی، که بخش‌دار سن بود و به سفارش ناپلئون بناپارتِ سوم، مدیریت اجرای طرح دوباره‌سازی و مدرن‌سازی شهر پاریس را (در سال‌های ١٨٥٣ تا ١٨٧٠ میلادی) برعهده داشت.

٢. کلیسای جامع شارتر
واقع در: شهر اور-ئه-لوار در ناحیه‌ی سانتر(بخش مرکزی فرانسه متمایل به شمال غربی)
تاریخ ثبت: ١٩٧٩
ساخت این کلیسا از سال ١١٤٥ میلادی آغاز شد و پس از آن طی یک دوره‌ی ٢٦ ساله بعد از آتش‌سوزی سال ١١٩٤ میلادی، بازسازی شد. ترکیبِ مناره‌های نوک‌تیز و صحن وسیع کلیسا که با مجسمه‌ها و پنجره‌های باشکوه قرون ١٢ و ١٣ میلادی، با شیشه‌های رنگی‌شان، آراسته شده، این کلیسا را به یکی از شاهکارهای هنر گوتیک در فرانسه تبدیل کرده است.

٣. تئاتر رومی و محوطه‌ی اطراف آن و طاق‌نصرتِ اورانژ
واقع در: شهر ووکلوز در ناحیه‌ی پروانس-آلپ-کوت-دازور(گوشه‌ی جنوب شرقی کشور فرانسه)
تاریخ ثبت: ١٩٨١
این بنای باستانی، در دره‌ی رون، با نمایی ١٠٣ متری، یکی از بزرگ‌ترین تئاترهای محفوظ‌ مانده از روم باستان است که بین سال‌های ١٠ تا ٢٥ میلادی ساخته شده است. طاق نصرت آن یکی از زیباترین نمونه‌های بازمانده از دوران امپراطوریِ «آگوستوس» است. این اثر با نقش‌برجسته‌هایی در بزرگداشتِ ایجاد «Pax Romana: صلح رومی»، که آگوستوس آن را پایه‌گذاری کرد، تزئین شده است.


میراث فرهنگی معنوی فرانسه که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده، به قرار زیر است:

دیوارکوب‌های شهر اوبیسون (Aubusson)
سال ثبت: ٢٠٠٩
تابلوفرش‌بافی یکی از حرفه‌های بسیار قدیمی شهر اوبیسون فرانسه است. در این هنر تصویر را با استفاده از روش‌های مرسوم در اوبیسون و دیگر مناطق مجاور کرئوس (Creuse) می‌بافند. از این هنر برای خلق دیوارکوب‌های زینتی، قالیچه و روکش مبلمان استفاده می‌شود. از دیوارکوب شهر اوبیسون به‌عنوان طرح اصلی برای هر سبک هنری استفاده می‌شود که طراح آن را روی کاغذ می‌کشد و بافنده روی دار افقی و درجهت مخالف دیوارکوب، می‌بافد و از نخ‌هایی استفاده می‌کند که در خانه رنگ شده است.
تهیه و تولید این اثر، زمان‌بر و پرهزینه است. دیوارکوب‌های اوبیسون در دنیا، معیاری استاندارد محسوب می‌شوند تا آنجا که نام اوبیسون در برخی زبان‌ها رایج شده است. تولید دیوارکوب‌ها در اوبیسون و فلتین(Felletin) به اندازه‌ی کافی سبب اشتغال‌زایی برای سه تجارت کوچک و بافنده‌های مستقل شده است. همچنین فرصت‌های فراوانی را برای کارهای مرتبط، ازقبیل تولید پشم، نخ‌ریسی، بازاریابی، محصولات فرعی، موزه، نمایشگاه و گردشگری فراهم آورده است. ازاین‌رو برای تثبیت سطح این فعالیت، پیشگیری از منتقل نشدن این هنر و ترویج میراث آن، لازم است علاقه و شور جوانان برانگیحته شود.

سنت حکاکی روی ساختمان‌های چوبی فرانسوی
سال ثبت: ٢٠٠٩
هدف از سنت حکاکی، مهارت یافتن در طرح سه‌بعدی و ساختمان‌های چوبی است. تبحر در این سنت با تأکید بر نقش سازنده در فرایند ساختمان‌سازی و به‌کارگرفتن خلاقیت در ایجاد ساختارها، عکس استانداردسازی امروزی عمل می‌کند. حکاکی ترکیبی است از شیوه‌های گرافیکیِ مرسوم در فرانسه از قرن سیزدهم میلادی، که امکان بیان دقیق را از طریق طرح حجم واقعی ساختمان، چفت و بست شدن به یکدیگر و خصوصیات اجزای چوب فراهم می‌کند.
آموزش این هنر به‌صورت موضوعی خاص، کاملاً از نظریه و روش معماری متفاوت است. نجار، از این طریق، اجزا را با پیچیدگی تمام، قبل از ساخت، تعیین می‌کند و ازاین‌رو اطمینان می‌یابد که تمام آن‌ها زمانی که ساختمان ساخته شود، روی هم خوب سوار می‌شوند. آن گروه از نجارانی که عضو انجمن‌های صنفی هستند، سنت حکاکی را هنری ابداعی با مفهوم نمادین می‌دانند که به صورت یک راز باقی مانده است. مثلاً این هنر نقش اساسی را در نظام ارزشی همراهان «تور دو فرانس» ایفا می‌کند (Tour de France: معتبرترین مسابقه‌ی دوچرخه‌سواری جاده دنیاست که هرسال به‌مدت سه هفته در جاده‌های فرانسه و در فصل تابستان برگزار می‌شود). در مراکز آموزشگاهی، انجمن‌های صنفی و شرکت‌ها، آموزش ویژه حکاکی در دسترس کارآموزان قرار دارد.

کانتو(Cantu) در پاقجلا(Paghjella): سنت شفاهی مذهبی و غیرمذهبی شهر کورسیکا(Corsica)
سال ثبت: ٢٠٠٩
پاقجلا، سنت آوازخوانی مردمان کوسیکاست. این سنت، ترکیب سه دامنه صدا است و خوانندگان همیشه با ترتیب یکسانی وارد آواز می‌شوند. آ سگوندا (A segonda) آغازکننده است و نقش زیر و بم کننده دارد و ملودی اصلی بر عهده‌ی اوست؛ او باسو (U bassu) آواز را ادامه می‌دهد و آن را همراهی و حمایت می‌کند. سومین صدا، آ ترزا (A terza) است که از همه زیرتر است و به آواز غنا می‌بخشد. در پاقجلا از اکو بیشترین استفاده را می‌برند و به زبان‌های مختلفی چون کورسیکایی، ساردینی(جزیره‌ای در جنوب جزیره‌ی فرانسوی کورسیکا که متعلق به ایتالیا است)، لاتین و یونانی خوانده می‌شود. ازآنجا که این رسم، هم جنبه‌ی مذهبی و هم غیرمذهبی دارد، در مراسم مذهبی، اجتماعی و جشن‌ها اجرا می‌شود. موارد استفاده‌ی آن را می‌توان در میکده یا میدان روستا، همچنین محافل مذهبی و گروه‌ها و طی نمایشگاه‌های کشاورزی مشاهده کرد. این سنت سینه به سینه منتقل می‌شود و بیشتر باید ازطریق مشاهده، شنیدن و تقلید انجام شود. ابتدا بخشی از نیایش‌های روزانه پسران جوان است که آن را در دوران نوجوانی، در گروه کُر کلیسای محلی تمرین می‌کنند.
باوجود تلاش‌های مجریان این سنت برای احیای گنجینه‌ی پاقجلا، به‌تدریج از سرزندگی آن کاسته می‌شود و این افول شدید در انتقال این سنت بین نسل‌ها، ناشی از مهاجرت نسل جوان‌تر و فقر حاصل در گنجینه‌ی موسیقیایی است. اگر اقدامی صورت نگیرد، پاقجلا به شکل موجود خود باقی نخواهد ماند و تنها کاربرد توریستی خواهد داشت و ارتباط آن با جامعه‌ی محلی قطع می‌شود. این امر سبب از بین رفتن معنا و مفهوم واقعی آن می‌شود.

مالویا (Maloya)
سال ثبت: ٢٠٠٩
مالویا گونه‌ای از موسیقی، آهنگ و حرکات موزون بین بومیان جزیره‌ی رونیون است (Reunion: این جزیره حدود سه میلیون سال پیش به‌وجود آمد و جزیره‌ی گرمسیری فرانسوی است وسط اقیانوس هند). مالویا که ترکیبی از ریشه‌های نژادی است، ابتدا توسط بردگان آفریقایی و مالاگاشی، زمان کار روی کشت‌زارهای نیشکر ایجادشد و سرانجام کل جمعیت جزیره آن را یادگرفتند. مالویا ابتدا به‌صورت گفت‌وگویی بین یک تک‌نواز و گروه کُر همراه با آلات ضربی اجرا می‌شد. امروزه تغییر فزاینده‌ای در شکل مالویا، هم از نظر محتوایی و هم از نظر سازها (با ورود سازهایی مانند: جمبه [Djembe: نوعی طبل است و چهار حرف اول آن یعنی «Djem» به درختی برمی‌گردد که بدنه‌ی ساز از آن ساخته می‌شود]، سینتی‌سایزر و طبل) ایجاد شده است. موسیقی و حرکات موزون که با اجرای هنرمندان حرفه‌ای و نیمه‌حرفه‌ای همراه است، ترکیبی از راک، ریگا یا جَز است و در آن از شعر و سازهای کوبه‌ای استفاده می‌شود.
هرچند مالویا به‌عنوان بخشی از مراسم آیینی اختصاص به پرستش نیاکان دارد، ولی به مرور زمان تبدیل به مرثیه‌ای علیه برده‌داری شده و طی سی سال گذشته، نماینده‌ی هویت این جزیره شده است. تمام رویدادهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جزیره، با مالویا همراه است، به‌طوری که این موسیقی وسیله‌ای برای ابراز حقوق سیاسی مردم شده است. امروزه مالویا توسط ٣٠٠ گروه معتبر، ازجمله تعدادی از هنرمندان مشهور جهان و نیز آموزش تخصصی آن در هنرکده‌ی جزیره‌ی رونیون زنده نگه داشته می‌شود. مالویا که عنصر هویت ملی، نمونه‌ای از اختلاط فرهنگی، معیار اخلاقی و الگوی یکپارچگی و همبستگی مردم محسوب می‌شود؛ هرگز متأثر از تغییرات اجتماعی، حضور نیافتن هواداران اصلی و همین‌طور شیوه‌ی بزرگداشت نیاکان، نبوده است.

دسته‌ی غول‌ها و اژدهاها (مشترک در بلژیک و فرانسه)
سال ثبت: ٢٠٠٨
گروه‌های سنتی از تمثال‌های عظیم‌الجثه‌ی غول‌ها، حیوانات یا اژدهاها، بخش اصلی نمایش‌های مردمی و آیینی را در دو کشور فرانسه و بلژیک دربرمی‌گیرند. این تمثال‌ها برای اولین بار در گروه‌های مذهبی در اواخر قرن پانزدهم، در بسیاری از شهرهای اروپایی ظهور پیدا کرد و امروز، به‌عنوان نماد هویت برای گروهی از بلژیکی‌ها در شهرهای مونه(Mons)، دندرموند(Dendermonde)، میشلن(Mechelen)، آت(Ath)، بروکسل(Brussels)؛ و در شهرهای فرانسه ازجمله دوآی(Douai)، پزونا(Pezenas)، تاقسکو(Tarascon) و کسه(Cassel) به خدمت گرفته می‌شود تا این سنت‌ها، ماندگار بمانند. غول‌ها و اژدهاها به‌صورت تمثال‌های عظیم‌الجثه‌ای هستند که ارتفاع آن‌ها تا ٩ متر و وزن‌شان به ٣٥٠ کیلوگرم می‌رسد. این قهرمانان یا حیوانات افسانه‌ای، نماد چهره‌های محلی معاصر، شخصیت‌ها یا گروه‌های تاریخی، مذهبی یا اسطوره‌ای هستند.
نبرد سَنت‌جرج با اژدها، در شهر مونه به نمایش درمی‌آید. بایارد(Bayard) که اسبی است افسانه‌ای در اسطوره‌ی شاقل مان، در شهر دندرموند به نمایش درمی‌آید (Charle mange: قدرتمندترین پادشاه فرانسه در سال ٨٠٠ بعد از میلاد ملقب به پدر اروپا) و پدر و مادر قئوز(Reuze) شخصیت‌های محبوب خانوادگی هستند که در شهر کسه اجرامی‌شوند. اجراها بیشتر ترکیبی از گروه‌های مذهبی و غیرمذهبی بوده و با این‌که از شهری به شهر دیگر متغیر است، همه‌ی آن‌ها همواره از الگویی یکسان پیروی می‌کنند؛ یعنی غول‌ها باید با تاریخ، اسطوره یا زندگی شهری ارتباط داشته باشند.
غول‌ها و اژدهاها با حضور در نقش بازیگران اصلی، حداقل سالی یک بار به این جشن‌های مردمی حیاتی دوباره می‌بخشند و هرکدام از این تمثال‌ها در روز خاصی به نمایش درمی‌آیند. آن‌ها با همراهی هوادارانی که لباس‌های مخصوص به تن دارند، به اجرای رویدادهای تاریخی در خیابان‌ها می‌پردازند. جمعیت دنبال دسته‌ها راه می‌افتند و بسیاری از شرکت‌کنندگان، در تدارک بخش‌های مختلف مراسم، برگزارگنندگان را یاری می‌کنند. ساخت غول‌ها و نگهداری آن‌ها مستلزم ماه‌ها کار و تلاش و آگاهی به فنون کاربرد مواد لازم برای ساختن آن‌ها است. هرچند این تمثال‌ها در معرض نابودی سریع نیستند اما تحت فشارهای بسیاری ازجمله تغییرات اساسی مراکز شهری و افزایش گردشگران هستند که این امر منجر به نابودی طبیعت مردمی و خودجوش جشنواره می‌شود.

منبع: کتاب میراث معنوی، گردآوری و ترجمه از سمیه مهدوی نیا، نشر شورآفرین، ١٣٨٩


تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت حامی گشت گهر می باشد